Digitaal welzijn: hoe technologie voor stress zorgt

  • door

Je herkent het misschien wel, om twee uur ‘s nachts word je wakker door een nutteloze notificatie van een app die je al in weken niet meer gebruikt hebt. Je gromt even en slaapt verder, om de volgende nacht hetzelfde voor te hebben. We laten ons leven steeds meer leiden door onze smartphone of smart devices en denken nog niet genoeg na over de gevolgen hiervan op ons (digitale) welzijn.

Advertentie

FOMO

De obsessie die we momenteel hebben
met onze smartphone vindt zijn oorsprong in FOMO, oftewel “fear of missing
out”. Op permanente basis toegang hebben tot wat onze vrienden, familie en
favoriete merken aan het doen zijn, leidt tot een overvloed aan impulsen. Denk
even na over hoeveel notificaties je op een dag krijgt of hoe vaak je zelfs
zonder herinnering op zoek gaat naar nieuwe sociale media posts. Veel van die
informatie is trouwens helemaal niet relevant voor jezelf, je wordt er niet
beter van en in bepaalde gevallen ga je je er zelfs slechter door voelen. Het
spiegelen van je eigen leven aan wat je op sociale media ziet is een echt
probleem en de angst om minder waard te zijn dan iemand anders is echter dan
ooit.

De angst om iets te missen is nefast voor onze gezondheid.

Dopamine

Vaak weten we wel dat we niet op de
juiste manier bezig zijn, maar doen we het toch. Waarom? Uit onderzoek blijkt
dat we over dit gedrag lang niet zoveel invloed hebben als we dachten. De
oorzaak ligt hiervoor bij dopamine, een stof die ontstaat in onze hersenen en
ervoor zorgt dat we op zoek gaan naar zaken zoals eten, genot en soms ook
verslavende middelen. Wanneer we deze vinden, komt er dopamine vrij en dat
zorgt voor een gevoel van beloning. Als we met een kleine moeite, zoals het
vernieuwen van een nieuwsfeed, dus meer dopamine kunnen laten vrijkomen, zullen
we dit ook zeer herhaaldelijk gaan doen. Het hele idee is enorm vergelijkbaar
met slotmachines, daarbij gaat een gokker steeds weer op zoek naar een zo groot
mogelijke beloning voor weinig moeite (er moet enkel aan een hendel worden
getrokken).

Vaak weten we wel dat we niet
op de juiste manier bezig zijn, maar doen we het toch.

JOMO

Je hebt de term “digitale detox”
misschien al wel eens horen vallen en we kunnen dat dus zeer letterlijk nemen.
Het compleet afstand nemen van de smartphone en andere apparaten buiten de
werkuren is de laatste jaren steeds meer aan populariteit aan het winnen.
Gedaan met het nog beantwoorden van een email om 11 uur ‘s avonds en al
helemaal geen vakanties meer met de smartphone in de hand, het is opnieuw mode
om dingen te missen. De “joy of
missing out” met andere woorden.

Heerlijk niets doen is soms alles dat nodig is om te ontspannen.

Time well spent

Ook bij app-ontwikkelaars is deze
manier van denken recentelijk populair aan het worden. Grote namen zoals Google
zetten volop in op digitaal welzijn want “technologie moet ons leven
verbeteren, maar mag er niet van afleiden”. Toch was het geen makkelijke
bestemming om te geraken. Het idee werd bij Google bijvoorbeeld al in 2012
aangehaald en voorgesteld aan CEO Larry Page, maar het duurde zes jaar voordat
het resulteerde in Dashboard voor Android telefoons.  Zo ook bij Facebook, dat zich met de slogan
‘time well spent” richt op het zo relevant mogelijk maken van de nieuwsfeed,
met een grotere prioriteit voor vrienden en familie.

Digitaal welzijn apps onder de loep

Android Digital Wellbeing

De eerste stap in het oplossen van je
smartphoneverslaving is leren waar het probleem zich juist bevindt. In het
Android Dashboard, dat beschikbaar is voor iedereen die gebruikmaakt van
Android 9 Pie, wordt dat al snel duidelijk. De app geeft in detail weer hoeveel
tijd je nu precies spendeert op je smartphone en welke apps je het meest
gebruikt. Verder wordt ook het aantal notificaties bijgehouden en kan je zien
hoe vaak je per dag je telefoon unlockt.

Nu je weet waar het probleem zich
situeert, kan je App Timers gaan gebruiken om er iets aan te doen. Ook een
nieuwe functionaliteit in Android P trouwens, die zich binnen Dashboard
bevindt. Per app kan je hier instellen hoeveel tijd je er dagelijks maximaal
aan wil spenderen. Wanneer je in de buurt van die zelf ingestelde limiet komt,
krijg je eerst nog een waarschuwing, alvorens de app gepauzeerd wordt en je hem
die dag niet langer kan gebruiken. Tenzij je natuurlijk de beperking terug
uitzet in de Digital Wellbeing app.

Voor wie nog een stap verder wil gaan
is er de Wind Down functie. Daarmee kan je op een bepaald tijdstip automatisch
je smartphone in “Do Not Disturb”-modus zetten en kleurt het scherm grijs om je
te demotiveren. Instagram foto’s zullen er zo alvast een pak minder
aantrekkelijk uitzien.

Dankzij Google weet je exact waar het probleem zich bevindt.

iOS Screen Time

Apple’s Screen Time werkt grotendeels
hetzelfde als zijn Android tegenhanger, maar ziet er nog net iets anders uit.
De functionaliteit is te vinden in de instellingen van je apparaat en geeft op
het eerste zicht weer welke categorieën van apps je het meest gebruikt en hoe
lang. Wanneer je dan verder kijkt, kan je ook de informatie per app vinden. Als
je wil, kan je dan gebruikmaken van App Limits om een tijdsduur in te stellen.
Ook bij iOS krijg je een notificatie als je bijna aan je limiet zit, waarna de
app wordt gepauzeerd. Hier krijg je echter wel de mogelijkheid om de limiet te
negeren voor 15 minuten of zelfs voor de rest van de dag. Net iets te
makkelijk, niet?

Verder komt Screen Time nog met een
instelling voor content en privacy, waarin je zelf kan kiezen wat voor content
er is toegestaan op het apparaat, losstaande van de andere instellingen. De
functionaliteit is enorm uitgebreid en geeft je de controle over alles van
website content tot cameratoegang en volumelimieten. Misschien niet nuttig om
je eigen digitale welzijn te verbeteren, maar wel dat van je kinderen.

Ook in iOS zie je waar je tijd aan verspilt

RescueTime

Gebruik je minder vaak je smartphone
en meer je computer? Dan is RescueTime een enorm handige tool. De app
registreert je computergebruik en geeft je een beeld van hoeveel tijd je
besteedt aan productieve zaken, zoals tekstverwerking, en het aantal uren dat
je niet nuttig invult met gamen of het bezoeken van entertainment websites. Je
kan RescueTime zelfs zo instellen dat het specifieke websites gaat blokkeren na
een bepaalde tijd. Op die manier blijf je productief terwijl je digitale
welzijn er toch op vooruit gaat.

Kennisgeving: Voor dit product is een JavaScript vereist.

Bron: Techpulse.be